Pierre de Fermat

Pierre de Fermat (d. 1601, Beaumont-de-Lomagne – ö. 12 Ocak 1665, Castres), modern sayılar teorisinin kurucusudur. Onun bu konuda çeşitli teoremleri vardır. Örneğin, (4n + 1) şeklinde yazılan bir asal sayı, yalnızca bir tek şekilde iki karenin toplamı olarak yazılabilir. Bu teoremi daha sonra Euler kanıtlamıştır. “Fermat Teoremi” olarak tanınan meşhur teoremi ise, “P asal bir sayı ve a ile P aralarında asal olduğu zaman, (ap-1 – 1) sayısı P sayısına bölünebilir” biçiminde ifâde edilebilir. Bu teoremi Leibniz ve Euler ispatlamışlardır. Fermat ayrıca x2 – Ay2 = 1 denkleminin (A kare olmayan bir tam sayıdır) sınırsız sayıda tam sayılı çözümü bulunduğunu görmüştür.

Pierre de Fermat’nın asıl önemli teoremi ise, “xn + yn = zn denklemi x, y, z ve n’nin pozitif değerleri için eğer n>2 ise imkânsızdır” biçimindedir. Bütün n’ler için doğru olan kanıt henüz bulunmamıştır, ama teorem çok sayıda değer için doğrudur.

Pierre de Fermat, bütün teoremlerinin dakik ispatlarını vermemişti. 1879 yılına kadar onun kullanmış olduğu ispat yöntemleri tamamıyla kayıptı; bu tarihte Leiden Kütüphanesi’nde Huygens’in yazmaları arasında bulunan bir belge, Fermat’nın indüktif metodu kullandığını gösterdi. Fermat, bu metodun, özellikle belirli bağıntıların imkânsızlığının ispatına uygun olduğunu söylemiştir.

Fermat matematiksel olasılıklar kuramının da kurucusuydu. Pascal ile birlikte, bir şans oyununda her oyuncunun kazanma olasılığı problemi üzerinde durmuş ve kombinasyonlar teorisiyle problemi çözmüştür.